Overweging gehouden tijdens de Woord- en Communieviering in de R.K. Kerk van de Geloofsgemeenschap H. Nicolaas in Odijk
zondag 15 maart 2026 – 4e zondag van de Veertigdagentijd, Zondag Laetare – Jaar A 
1e lezing: 1 Samuël 16,1b.6-7.10-13a – Evangelie: Johannes 9,1-41 of 9,1.6-9.13-17.34-3

Lieve mensen,

We gaan een spelletje doen dat jullie kennen. Voor de mensen die meeluisteren via de WebRadio: Neem de binnenkant van deze kerk in je gedachte. En de mensen hier: kijk even goed rond.

Ik zie, Ik zie wat jij niet ziet en het is ROZE…

[na een aantal keer raden (roze map, mijn roze das, het roze in wandkleden en altaarkleed) help ik de gemeenschap met het antwoord: het is de roze duif op een tekening op het bord van de Kidskerk).

Zie je… Door anders te kijken hebben we het juiste geraden.

Ik zie, ik zie wat jij niet ziet gaat over de kunst van het kijken.

In het leven denken we vaak dat we goed zien wat er speelt, maar later blijkt er veel meer achter te zitten.

Daarom wil ik het vandaag met jullie hebben over de kunst van het kijken. Over echt zien. Ik geef jullie vandaag drie stappen mee om anders te kunnen kijken.

De eerste stap die we moeten zetten is: Kijken zonder vooroordelen.
Samuel ziet Eliab en denkt dat hij koning moet worden vanwege zijn mooie uiterlijk. Een keuze op basis van vooroordeel. Dan grijpt God in. Hij vertelt Samuel dat Eliab niet de juiste persoon is, maar David. Samuel kijkt net als alle mensen alleen naar uiterlijk, maar God kijkt naar het hart.
En zo vergaat het ook de leerlingen in het Evangelie. Wanneer zij een blinde man zien, vragen ze aan Jezus of hij of zijn ouders gezondigd hebben, want hun religie leert dat een handicap een straf is. Ze kijken alleen naar de buitenkant.
Jezus ziet het anders. Hij vertelt de leerlingen dat niemand gezondigd heeft en dat de blinde man zelfs een instrument is om Gods werken te tonen. Zo zeggen God en Jezus dus eigenlijk:

Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet…

Wij mensen kijken nog steeds te vaak naar de buitenkant en handelen we op basis van vooroordelen. Bewust en onbewust. Zo zie je bijvoorbeeld dat een kind dat afwijkt van de norm vaker wordt gepest. En misschien hebben jullie jezelf wel eens betrapt op de gedachte dat iemand met veel tatoeages en piercings onbetrouwbaar is. En dan kijken wij dus niet op de manier zoals Hij ons ziet. Wij kijken met vooroordelen en blijven daardoor blind.

Misschien denken jullie nu wel: “ja maar, wat nou als ik niet voorbij mijn vooroordelen kan denken?”
Die gedachte begrijp ik wel. Ik heb zelf meer dan eens een boek beoordeeld op de omslag. Dat ik iemand zag en op basis van een uiterlijk kenmerk een voordeel vormde en er naar handelde.
Wat mij in dat soort situaties helpt is te erkennen dat ik vooroordelen heb. Ik benoem ze in mijn hoofd en zeg dan tegen mijzelf: “Goed, nu weet je dat je dit vooroordeel hebt, laat het los en bekijk die persoon anders.”
Probeer het zelf ook eens. Als je merkt dat je direct een oordeel hebt, sta dan even stil. Besef dat het een vooroordeel is, probeer dan door de buitenkant heen te kijken en die persoon echt te zien.
Dat is dus de eerste stap: je vooroordelen loslaten.

De tweede stap in het proces om beter te zien is te kijken naar wat er nu, op dit moment, is.
De farizeeën kunnen dat duidelijk niet. Ze horen dat een blindgeborene is genezen, en dat op de sabbat. Maar omdat dat niet in de leer past,  blijven ze vragen stellen. Ze blijven zoeken naar een alles overstijgende verklaring voor wat er gebeurd is.
De blindgeborene echter kijkt heel anders tegen de situatie aan. Hij heeft geen grote gedachtes of woorden, alleen de ervaring en hij zegt: “ik was blind en nu kan ik zien”. Hij zegt over het wonder tegen de religieuze leiders:

Ik zie, ik zie wat jij niet ziet.

De man leert ons dat we niet alles hoeven te verklaren, maar dat het juist beter is om te ervaren, om te erkennen wat je hebt gezien of wat er is gebeurd.
We willen vaak verklaren wat er gebeurt en focussen op fouten. We proberen te verklaren waarom we zo reageerden in een gesprek of waarom we die fout maakten. We blijven maar nadenken.
De blindgeborene doet dat niet. Hij zegt eenvoudig: ik was blind en nu kan ik zien. Hij blijft bij wat er is.

Laten we dat ook wat vaker doen. Gewoon even stilstaan bij wat er op dat moment gebeurt. Luister eens echt naar iemand, zonder alvast na te denken over wat je zelf gaat zeggen. Kijk iemand aan, zie de mimiek, hoor de woorden, merk de toon. Wees met je aandacht bij dat moment. Zie die ander echt.
De tweede stap gaat dus eerlijker kijken naar wat er werkelijk gebeurt in je leven.

En zo kom je bij de derde en laatste stap: zien met je hart.
Die opbouw van stap 1 naar stap 3 zien we heel goed als God Samuel leert dat hij Eliab niet moet beoordelen op een vooroordeel, maar dat hij moet kijken wat er in David op dat moment voor hem te zien is. Want zo leert Samuel niet alleen naar het hart te kijken, maar met het hart.
Ook de blindgeborene groeit in dat zien. Eerst noemt hij Jezus alleen een man. Daarna een profeet. En uiteindelijk herkent hij in Hem de Mensenzoon. Op dat moment kijkt hij met zijn hart en ziet hij wie Jezus werkelijk is. En daarmee zegt hij eigenlijk tegen de farizeeën:

Ik zie, ik zie wat jij niet ziet…

De blindgeborene gaat steeds meer zien en de ironie van het verhaal is dat de farizeeën die denken te zien, blind blijven. Zij blijven vasthouden aan vooroordelen en kijken niet in het moment. Zij kunnen dus nooit met hun hart leren kijken.
Soms merk je dat iemand je heel erg irriteert. Bijvoorbeeld als op de snelweg een bumperklever achter je zit en met knipperende lichten en toeteren je opjaagt om hem voorbij te laten. Nou ik vind daar wat van!
Maar even stilstaand bij het moment – zoals mijn vrouw zegt: “Laat maar gaan, je weet niet wat aan de hand is” – helpt me zien wat er werkelijk gebeurt en hoe de ander misschien handelt vanuit een situatie die ik niet ken. Stel jezelf de vraag: wat speelt er nou in het leven van de ander? 
Zo oefen je met de derde stap: kijken met het hart en zien wat er echt in een mens leeft.

De veertigdagentijd is een tijd om stil te staan en eerlijk naar onszelf te kijken. Halfvasten is een goed moment om onszelf die vraag te stellen: hoe kijk ik naar mijzelf, naar anderen en naar de wereld om mij heen?
Vandaag hoorden we drie stappen: vooroordelen loslaten, aandacht voor het nu, en leren kijken met het hart.
Ik nodig jullie uit om met die stappen bewust te oefenen. Schrijf op wat jij kunt doen om zonder vooroordelen te kijken, of om meer in het moment te zijn. Leg het ergens neer waar je het elke dag ziet, en oefen zo naar Pasen toe in de kunst van het kijken.

En misschien kun je dan, als God zegt: Ik zie, ik zie wat jij niet ziet, antwoorden: ja, nu zie ik het ook.

Amen.